De Calathea is een behoorlijke drinker. De juiste balans vinden is cruciaal: zij verlangt naar een bodem die constant vochtig blijft om haar vitale bladeren mooi te houden.

• Minimale hoeveelheid: Stem de hoeveelheid water zo af dat de potgrond vochtig blijft tot je volgende gietbeurt. Voelt de aarde tussendoor al droog aan? Dan krijgt de plant niet de kans om voldoende reserves op te bouwen en mag je de volgende keer wat royaler gieten.
• Maximale hoeveelheid: Ondanks haar grote dorst is de Calathea gevoelig voor wortelrot. Blijft er water onderin de pot of in de sierpot staan? Beperk dit laagje dan tot maximaal 2 cm. Zo krijgt ze genoeg vocht zonder dat haar wortels stikken.

Controleer 5 dagen na het watergeven eens de vochtigheid. Steek je vinger ongeveer twee knokkels diep (zo’n 3 tot 5 centimeter) in de potgrond.

• Plakt er aarde aan je vinger en voelt het koel aan? Dan is de grond nog vochtig genoeg. Voor een Calathea is dit het ideale moment; de grond moet altijd licht klam aanvoelen.
• Blijft je vinger schoon en voelt de grond korrelig of droog? Dan is de aarde te ver uitgedroogd. Omdat de Calathea van constante vochtigheid houdt, is dit het teken om direct water te geven.

Er bestaat geen "magische datum" waarop de Calathea water moet krijgen. De frequentie hangt volledig af van de omstandigheden in jouw huis, zoals de temperatuur en lichtinval. Het belangrijkste is dat je leert kijken naar je plant en regelmatig de grond aanvoelt.

• Zomer & lente (groeiseizoen)
  In deze periode is je Calathea hard aan het werk om nieuwe bladeren aan te maken. Door de hogere temperaturen en het vele licht verbruikt ze meer water. Zorg ervoor dat de grond constant licht vochtig blijft. Gemiddeld zul je haar nu vaker water moeten geven om te voorkomen dat de kluit uitdroogt. Gemiddels eens per week.
• Winter & herfst (rustperiode)
  Door het gebrek aan zonlicht gaat de Calathea in een ruststand. Haar metabolisme vertraagt, waardoor ze minder water verbruikt. Hoewel ze nog steeds een hekel heeft aan een kurkdroge bodem, mag je de gieter nu minder vaak tevoorschijn halen. Controleer de grond goed; deze moet vochtig blijven, maar zeker niet drijfnat. Gemiddels eens per 10 dagen.

De invloed van de ondergrond
Niet elke Calathea staat in dezelfde grond. Het type "ondergrond" bepaalt hoe vaak je moet gieten:

• Potgrond: Houdt vocht goed vast. Ideaal om de bodem constant vochtig te houden, maar het risico op wortelrot is hier het grootst als de grond te compact wordt.
• Bims: Dit is zeer poreus en geeft water geleidelijk af. De grove korrel zorgt voor veel zuurstof bij de wortels, waardoor de kans op rot kleiner is, terwijl de plant toch bij het vocht kan.
• Hydrocultuur: De plant staat met de wortels in een laagje water tussen de kleikorrels. Je vult het waterreservoir enkel bij als de watermeter op 'minimaal' staat.

Het is bijna onmogelijk om een exacte hoeveelheid water in liters voor te schrijven voor een Calathea. Waar de ene plant genoeg heeft aan een klein scheutje, is de andere een behoorlijke drinker die een halve gieter leegslurpt. Dit komt omdat haar dorst wordt beïnvloed door een dynamische mix van factoren.

Wat bepaalt de waterbehoefte van jouw Calathea?

• Het seizoen: In de lente en zomer is de Calathea in haar element en groeit ze hard; ze drinkt dan aanzienlijk meer. In de winter gaat ze in de ruststand en verbruikt ze veel minder water, al mag de grond nooit volledig uitdrogen.
• Lichtinval: Hoe meer (indirect) zonlicht de Calathea vangt, hoe sneller ze de watervoorraad in de grond uitput.
• Klimaat in huis: Warme lucht (bijvoorbeeld door de verwarming in de winter) zorgt ervoor dat water sneller uit de pot én uit de bladeren verdampt.
• Luchtstroom: Staat de plant op de tocht of bij een open raam? Langsstromende lucht trekt het vocht sneller uit de bladeren, waardoor de wortels sneller nieuw water moeten aanvoeren om de boel vitaal te houden.
• Formaat van de plant: Een volwassen Calathea met een flink bladerdek heeft een veel groter oppervlak om vocht te verdampen dan een klein stekje. Grote bladeren betekenen simpelweg een grotere waterbehoefte.
• Potmaat en grond: Een kleine pot is sneller "leeg" gedronken dan een grote pot met een enorme hoeveelheid aarde. Ook het type substraat (zoals bims of potgrond) bepaalt hoe lang het vocht wordt vastgehouden.

Tip: Behandel de bovenstaande lijst als een checklist. Als je de verwarming hoger zet of de plant naar een lichtere plek verhuist, weet je dat je vinger vaker even de grond in moet om te checken of deze nog vochtig genoeg is tot de volgende gietbeurt.

Als je deze plant echt wilt zien stralen, moet je haar die "tropische sauna" bieden waar haar roots liggen. Voor een Calathea is een hoge luchtvochtigheid niet zomaar een extraatje; het is pure noodzaak om te overleven en die prachtige bladtekeningen te behouden.

• De ideale luchtvochtigheid: 60% of hoger
  In het regenwoud leeft de Calathea onder een dicht bladerdek waar de luchtvochtigheid constant hoog is. In onze huizen (vooral als de verwarming loeit) zakt dit vaak naar een dramatische 30%.
• De sweet spot: Richt je op 60% tot 70%. Bij deze waarden blijven de bladeren soepel, glanzend en rollen nieuwe bladeren zonder moeite uit.
• De gevarenzone: Laat de luchtvochtigheid nooit onder de 50% zakken. Gebeurt dit wel, dan zal deze gevoelige diva direct protesteren.

Waaraan herken je te droge lucht?
Je Calathea laat je feilloos weten wanneer ze snakt naar meer vocht in de lucht. Let op deze signalen:

• Bruine, knisperende randen: Dit is het meest voorkomende signaal. De randen en punten van het blad worden bruin en droog, alsof ze langzaam verbranden.
• Moeizaam uitrollen: Nieuwe bladeren blijven 'plakken' in hun huls. Ze krijgen het niet voor elkaar om soepel open te vouwen en komen er vaak beschadigd of vervormd uit.
• Doffe bladeren: De diepe kleuren en de zijdezachte glans verdwijnen; de plant krijgt een fletse, vermoeide uitstraling.

Een Calathea die te nat staat, vertoont een heel specifiek schadebeeld. Zodra de wortels vergaan zijn, kan de plant geen water meer naar de bladeren transporteren, waardoor de plant gek genoeg verdroogt terwijl hij in het water staat. Let daarom op de volgende signalen:

• Gele bladeren: Vooral de onderste bladeren worden eerst geel.

• Hangende, slappe bladeren: De plant ziet er futloos uit, zelfs als de grond nat is.

• Bruine vlekken met een gele rand: Dit duidt vaak op beginnende wortelrot.

• Zachte, snotterige stengels: Als de basis van de stengels bruin en zacht wordt, is het foute boel.

Twijfel je? Haal de plant voorzichtig uit de pot.

• Gezonde wortels: Stevig, wit of lichtbruin/oranje.
• Rotten wortels: Snotterig, zwart/donkerbruin en ze stinken vaak een beetje.

Het is zelden alleen die ene gieter te veel; vaak is het een combinatie van factoren:

• Een laagje water: De pot heeft geen gaten aan de onderkant, waardoor het water onderin blijft staan. Of er is geen watermeter waardoor de plant ongemerkt in een te diepe laag water staat.
• Te compacte grond: De potgrond is te zwaar en houdt water vast als een spons, waardoor er geen lucht bij de wortels komt.
• Lichtgebrek: Als de Calathea te donker staat, verbruikt hij nauwelijks water voor fotosynthese, waardoor de grond dagenlang drassig blijft.

Heb je wortelrot geconstateerd? Volg de volgende stappen:

• Stop direct met water geven.

• Laten uitlekken: Haal de kweekpot uit de sierpot. Staat er onderin een laagje water? Gooi dit direct weg.

• Ververs de grond (indien nodig): Is de aarde kletsnat? Haal de plant uit de pot, schud de natte aarde voorzichtig weg en zet hem in verse, droge potgrond.

• Wortels snoeien: Knip rotte (zwarte/snotterige) wortels weg met een schone schaar voordat je hem opnieuw oppot.

• Luchtigheid: Prik met een stokje wat gaatjes in de grond om lucht bij de wortels te laten komen.

• De eerste signalen 
  Dit zijn de subtiele aanwijzingen. Als je er nu bij bent, is er nog niets aan de hand en herstelt de plant zich binnen enkele uren volledig.
  • Bladkrullen (Sigaar-modus): Dit is het allerbelangrijkste eerste signaal. De bladeren rollen zich vanaf de zijkanten naar binnen toe op. Zo verkleint de plant het oppervlak waar water uit kan verdampen.
  • De Calathea (gebedsplant) beweegt haar bladeren normaal gesproken omhoog en omlaag gedurende de dag. Bij een watertekort stopt dit mechanisme.
  • Dofheid: De diepe kleuren en de glans op het blad lijken plotseling wat matter of grijzer te worden.
• De tweede fase 
  Als de grond nog langer droog blijft, begint de plant fysieke schade op te lopen die niet meer wegtrekt met een simpele scheut water.
  • Bruine, knisperende randjes: De uiteinden van de bladeren worden bruin en brokkelig. De plant trekt het vocht uit de randen terug naar de kern om de stam te redden. Let op: deze bruine randjes worden nooit meer groen.
  • Hangende stengels: Waar de bladeren eerst alleen krulden, beginnen nu ook de stengels zelf hun kracht te verliezen en naar buiten te vallen.
  • Gele onderste bladeren: De plant begint de oudste bladeren (onderaan) af te stoten om energie te besparen.
• Het kritieke stadium
  Nu komt de overlevingsmodus van de wortels in gevaar.
  • Volledige verdroging: Bladeren rollen niet alleen op, maar worden volledig bruin en sterven af.
  • Krimpen van de kluit: De potgrond wordt zo droog dat het loskomt van de wanden van de pot. Er ontstaat een kier tussen de aarde en de potrand.
  • Slap en broos: De stengels voelen niet meer buigzaam aan, maar kunnen bij de minste aanraking knappen.

Het lijkt simpel ("je bent hem vergeten"), maar er kan meer aan de hand zijn:

• Vergeten gietbeurten: De meest voor de hand liggende reden, vaak tijdens vakanties of drukke periodes.
• Waterafstotende grond: Als potgrond volledig uitdroogt, wordt het hydrofoob. Het water loopt dan direct langs de zijkanten naar beneden zonder de wortels in de kern te bereiken.
• Te veel zon of warmte: Staat de plant in de felle zon of boven een loeiende verwarming? Dan verdampt hij sneller water dan de wortels kunnen aanvoeren.
• De plant is zijn pot ontgroeid: Als de pot bijna alleen nog maar uit wortels bestaat en nauwelijks meer uit aarde, is er simpelweg geen ruimte meer om water vast te houden.

Een scheutje water van bovenaf is bij een kurkdroge plant vaak niet genoeg. Gebruik deze methode:

• Het dompelbad: Dit is de beste manier voor een uitgedroogde Calathea. Zet de binnenpot (met gaten) in een emmer of gootsteen met een laag handwarm water. Laat de plant 30 tot 60 minuten staan, zodat de grond het water van onderaf kan opzuigen als een spons.
• Sproeien voor directe verlichting: Besproei de bladeren met een plantenspuit om de verdamping tijdelijk te stoppen en de luchtvochtigheid direct rond de plant te verhogen.
• Snoeien (indien nodig): De volledig bruine, dode bladeren zullen niet meer herstellen. Knip deze weg zodat de plant zijn energie kan steken in nieuwe groei.

Let op: Geef na een periode van droogte niet direct een enorme "overdosis" water waardoor de plant dagenlang in een modderpoel staat. De wortels moeten weer even wennen aan vocht.

In de natuur is het een trotse bewoner van de bosbodem. Daar leeft ze in de beschutting van het dichte bladerdak, waar ze gewend is aan gefilterd licht en een constant hoge luchtvochtigheid. 

De bodem in het regenwoud bestaat uit een dikke laag rottende bladeren. Deze laag houdt vocht vast als een spons, maar is tegelijkertijd heel luchtig. Dat verklaart waarom je Calathea wel van vocht houdt, maar direct "verdrinkt" in zware, dichte potgrond.

Een constante "warme deken"
In de jungle schommelt de temperatuur nauwelijks. Het is er altijd warm, meestal tussen de 18°C en 26°C. Er zijn geen koude tochtstromen en de temperatuur zakt 's nachts bijna nooit tot het vriespunt. Dit is waarom je Calathea binnen direct protesteert als ze bij een open raam in de winter staat of naast een ijskoude deur.

De vochtige mist van de jungle
De luchtvochtigheid in de Amazone is extreem hoog, vaak tussen de 80% en 90%. De bladeren van de Calathea zijn erop gebouwd om dit vocht uit de lucht op te nemen. In onze woonkamers (vooral als de verwarming aanstaat) is de lucht veel te droog. De plant 'schrikt' daarvan, waardoor die beruchte bruine randjes ontstaan.

Omdat de Calathea op de grond leeft, is de strijd om licht elke dag een uitdaging. Daarom heeft ze haar beroemde nyctinastie ontwikkeld:

• Overdag spreidt ze haar bladeren zo wijd mogelijk uit om elk straaltje licht te vangen.
• 's Nachts klapt ze haar bladeren omhoog. In het regenwoud doet ze dit om te voorkomen dat nachtelijke regenval of dauw te zwaar op haar bladeren blijft liggen.

Binnen de Calathea-familie is "eentonigheid" een woord dat simpelweg niet voorkomt. Als je één Calathea hebt gezien, heb je ze absoluut nog niet allemaal gezien. De variatie in bladtekeningen, vormen en texturen is zeer groot.

• Grafische patronen: Van de fijne witte lijntjes van de Calathea Ornata (die lijken op krijtstrepen) tot de pauwenveer-tekeningen van de Calathea Makoyana; elk blad is een kunstwerk op zich.

• De kleurenverrassing: De bovenkant van het blad mag dan prachtig groen of zilver zijn, de onderkant is vaak een spectaculaire verrassing. Bijna alle soorten hebben een dieppaarse, bordeauxrode of auberginekleurige achterkant.

• Verschillende vormen: De bladeren variëren van perfecte cirkels en ovalen tot golvende, langwerpige speren.

Wit tot lichtoranje
Gezonde wortels van een Calathea zijn niet altijd spierwit.

• Jonge wortels: Deze zijn vaak helderwit en een beetje doorschijnend.
• Oudere wortels: Naarmate de plant ouder wordt, kleuren de wortels vaak naar lichtbruin of zelfs een zachte kleur oranje. Dit is volkomen normaal en dus geen reden tot paniek (het is geen rot!).

De structuur: wortelstokken en knolletjes
Dit is het meest opvallende kenmerk. De Calathea groeit vanuit een rizoom (een wortelstok).

• Verdikkingen: Je zult vaak kleine, ronde verdikkingen of "bolletjes" tussen de wortels zien. Dit zijn opslagorganen waar de plant extra water en voedingsstoffen bewaart voor zware tijden.
• Stevigheid: Gezonde wortels en knolletjes voelen stevig en "knapperig" aan. Als je er zachtjes in knijpt, mogen ze niet meegeven of snotterig aanvoelen. Wees er voorzichtig mee tijdens het verpotten. Dit is de reservebatterij van je plant. Als je deze beschadigt, heeft de plant meer moeite om te herstellen van de verhuizing naar een nieuwe pot.

Het wortelstelsel: compact en dicht
Calathea's maken een vrij dicht en fijnmazig wortelstelsel aan. Ze groeien liever in de breedte dan heel diep. Als de plant gelukkig is, zul je zien dat de wortels de vorm van de pot beginnen aan te nemen in een complex web van fijne draadjes en dikkere hoofdwortels.

Hoewel we de Calathea vooral kopen voor haar spectaculaire blad, kunnen sommige soorten je verrassen met bloemen. Veel liefhebbers zien de bloemen nooit omdat de plant binnenshuis zelden de perfecte jungle-omstandigheden vindt om tot bloei te komen.

De Calathea crocata is de enige soort die echt voor haar bloemen wordt gekweekt.

• Kleur: Fel oranje tot geel-oranje, wat prachtig contrasteert met het donkergroene, bijna zwarte blad.
• Vorm: De bloemen staan op lange stelen die boven de bladeren uitsteken. Ze zien eruit als kleine, brandende fakkels of vlammetjes (vandaar de naam 'Eternal Flame').
• Structuur: Wat je ziet zijn eigenlijk schutbladen die strak over elkaar heen liggen, met daartussen de echte, kleinere bloemetjes.

Bloemen bij andere Calathea-soorten
Bij de meeste andere soorten (zoals de Warscewiczii of de Zebrina) zijn de bloemen een stuk bescheidener:

• Locatie: Ze verstoppen zich vaak laag tussen de stengels, onder het dichte bladerdek.
• Kleur: Meestal wit, crème of heel lichtroze.
• Vorm: Ze groeien vaak in een soort kegelvormige aar (een beetje zoals een dennenappel, maar dan zachter).
• Geur: Sommige soorten, zoals de Calathea warscewiczii, kunnen een verrassend zoete, aangename geur verspreiden.

Waarom zie je ze bijna nooit?
In onze huiskamers is de luchtvochtigheid vaak te laag en de lichtinval niet constant genoeg voor een Calathea om de energie te steken in bloemvorming. De plant geeft dan prioriteit aan haar bladeren.

Wat te doen als je plant gaat bloeien?

• Geniet ervan: Het is een groot compliment van je plant; ze is blijkbaar erg gelukkig.
• Geef wat extra voeding: Bloeien kost enorm veel energie. Een beetje extra vloeibare plantenvoeding helpt haar de bloei vol te houden zonder dat haar bladeren eronder lijden.
• Snoeien na de bloei: Zodra de bloem bruin wordt en indroogt, kun je de bloemstengel zo laag mogelijk bij de basis wegknippen. Dit voorkomt dat de plant energie blijft sturen naar een uitgebloeide stengel en stimuleert de groei van nieuw blad.

Wist je dat? Sommige plantenkenners knippen de bloemen bij de 'niet-bloeiende' soorten direct weg. Waarom? Zodat de plant al haar energie kan blijven steken in het maken van die gigantische, kleurrijke bladeren waar we zo van houden.

De ideale standplaats voor een Calathea laat zich het best omschrijven als helder, maar gefilterd licht. Denk aan de sfeer van een zonnige dag in het bos: veel licht dat door de bomen wordt opgevangen voordat het de grond raakt.

Niet elk raam is gelijk. Zo pas je de plek aan op de stand van de zon:

• Noorden: Dit is vaak de veiligste haven. Je kunt de plant direct in de vensterbank zetten, omdat de zon hier nooit fel naar binnen schijnt.
• Oosten of Westen: Een prima plek, maar houd een afstand van 2 tot 3 meter van het raam aan. De milde ochtendzon (oost) wordt vaak nog wel verdragen, maar de middagzon (west) is al snel te heftig.
• Zuiden: Hier moet je voorzichtig zijn. Plaats de Calathea op minimaal 3 tot 4 meter afstand van het raam, of zorg voor een vitrage (dunne gordijnen) die het felle licht breekt.

Eigenlijk is dit niet de juiste vraag om mee te beginnen. Hoewel lux-waardes een indicatie geven, vertelt een eenmalige meting nooit het hele verhaal. Licht is namelijk dynamisch; het verandert per uur, per seizoen en per weertype.

De valstrik van de momentopname
Lichtmetingen zijn momentopnames en geven geen compleet beeld van de lichtomstandigheden op de lange termijn. Een voorbeeld:

• De winter-meting: Stel dat je op een bewolkte winterochtend de lichtintensiteit meet op de plek waar je jouw Calathea wilt neerzetten. Je meet 1.000 lux. Dat lijkt ideaal voor een plant die van indirect licht houdt.
• De zomer-realiteit: Op diezelfde plek kan de lichtintensiteit op een zonnige juni middag doorschieten naar 15.000 lux of meer. Voor een Calathea is dit veel te intens, met verbrande bladeren tot gevolg.

Gebruik je smartphone als kompas
Hoewel een lux-meting niet alleszeggend is, is een sensor-app op je smartphone wél een geweldig hulpmiddel om verhoudingen te begrijpen.

• Probeer dit eens: Meet het licht direct naast het raam en doe hetzelfde op slechts twee meter afstand van datzelfde raam. Je zult versteld staan hoe vliegensvlug de lux-waardes kelderen bij een klein afstandsverschil.

Gebruik de app dus vooral om te experimenteren en de verschillende 'lichtzones' in je kamer met elkaar te vergelijken, in plaats van blind te varen op één enkel getal.

Je plant laat vrij duidelijk merken wanneer de lichtintensiteit te hoog is. Let op de volgende symptomen:

• Bruine, droge randen of vlekken: Dit zijn letterlijk brandplekken. De bladeren worden bros en verliezen hun veerkracht.
• Vervaagde bladpatronen: De prachtige contrasten tussen groen, roze of dieppaars worden bleek. De plant verliest haar 'tekening' en ziet er flets uit.
• Opkrullende bladeren: Als een zelfbeschermingsmechanisme rolt de Calathea haar bladeren op om het oppervlak dat wordt blootgesteld aan de zon te verkleinen.
• Bladeren die 's avonds niet meer sluiten: Als de plant overdag te veel stress heeft gehad van het licht, kan haar natuurlijke ritme (het sluiten van de bladeren) verstoord raken.

Wanneer wij haar in de volle vensterbank zetten, gebeurt het volgende:

• UV-schade: De dunne bladeren hebben geen beschermlaag tegen direct UV-licht, waardoor de cellen kapotgaan (verbranding).
• Overmatige verdamping: Door de warmte van de zon verdampt de plant sneller water dan haar wortels kunnen aanvoeren, wat leidt tot uitdroging en krullend blad.

• Verhuizen: Zet de plant direct 1 tot 2 meter verder van het raam af. Heb je een raam op het zuiden? Houd dan minimaal 3 tot 4 meter afstand.
• Filteren: Is verplaatsen geen optie? Gebruik dan een vitrage of een lichtdoorlatend rolgordijn om de felle zonnestralen te breken.
• Eerste hulp bij verbranding: Knip de volledig bruine, dode bladeren weg bij de basis. Deze herstellen niet meer en kosten de plant alleen maar energie.
• Luchtvochtigheid verhogen: Een plant die te veel licht heeft gekregen, snakt naar vocht. Besproei haar wat vaker.

Een Calathea die te donker staat, wordt futloos en verliest haar unieke karakter. Let op deze symptomen:

• Verlies van bladtekening: De prachtige patronen vervagen en het blad wordt egaal donkergroen. De plant maakt meer bladgroen aan om elke laatste restje licht op te vangen.
• Stagnatie in de groei: Er verschijnen simpelweg geen nieuwe bladeren meer, of de nieuwe bladeren die wel komen zijn veel kleiner dan de oude.
• Lange, slappe stengels (etiolering): De plant begint letterlijk naar het licht toe te groeien. De stengels worden lang, dun en zwak omdat ze wanhopig op zoek zijn naar een lichtstraal.
• Geen beweging: De iconische "gebedsbeweging" (het omhoog klappen van de bladeren 's avonds) stopt. De plant heeft niet genoeg energie voor dit dagelijkse ritueel.
• Gele bladeren: Als het lichttekort extreem is, kan de plant bladeren afstoten (geel laten worden en laten vallen) omdat ze niet genoeg energie heeft om ze te onderhouden.

Licht is de brandstof voor de fotosynthese. Zonder voldoende licht kan de Calathea geen suikers aanmaken om zichzelf te voeden.

• Energiegebrek: De plant moet kiezen waar ze haar schaarse energie aan uitgeeft. Meestal is dat overleven, en niet het maken van mooie kleuren of nieuwe bladeren.
• Te natte voeten: Een plant die te donker staat, verbruikt ook veel minder water. Hierdoor blijft de potgrond te lang nat, wat weer kan leiden tot wortelrot. Een lichttekort gaat dus vaak hand in hand met waterproblemen.

Veelvoorkomende oorzaken van te weinig licht:

• Verkeerde positie: De plant staat naast het raam in de schaduw van de muur, in plaats van er recht voor. De lichtinval is daar direct 50% tot 80% minder.
• Lichtblokkerende raambekleding: Gordijnen, vitrages of luxaflex zijn grote boosdoeners. Zelfs luxaflex die 'open' staat maar wel omlaag is, blokkeert al snel de helft van het beschikbare licht.
• Externe obstakels: Zaken buiten je macht, zoals het balkon van de bovenburen, grote bomen of gebouwen aan de overkant, werpen vaak meer schaduw naar binnen dan je met het blote oog waarneemt.
• Kenmerken van het raam: Moderne ramen met een (onzichtbaar) UV-filter of dubbele beglazing laten minder groeispectrum door.
• Formaat en richting: Een klein raam of een raam op het noorden biedt simpelweg een aanzienlijk lagere lichtintensiteit dan een groot raam op het westen.

Gouden regel: Als je op de plek van de plant overdag moeite hebt om een boek te lezen zonder een lamp aan te doen, staat je Calathea sowieso te donker.

Je hoeft je Calathea niet direct in de volle zon te zetten, maar een kleine verschuiving maakt vaak al een wereld van verschil.

• Stapsgewijs verplaatsen: Zet de plant elke dag een stukje dichter bij een raam. Een plotselinge verhuizing van een donkere hoek naar een lichte vensterbank kan voor een lichtshock zorgen.
• Schoonmaken: Stof de bladeren regelmatig af met een vochtige doek. Een laagje stof blokkeert de lichtopname, waardoor de plant nog minder energie krijgt.
• Kies het juiste raam: In de winter, wanneer de zonkracht laag is, kan de Calathea vaak prima direct voor een raam staan.
• Spiegels: Heb je een donkere kamer? Het plaatsen van een spiegel tegenover een raam kan het indirecte licht verder de kamer in reflecteren, precies waar je plant staat.

Lelijke bladeren zijn bij een Calathea vaak een teken van een verstoorde balans. Het is haar manier om met je te communiceren.

• Bruine, droge randen: Dit wijst meestal op een te lage luchtvochtigheid. De Calathea verlangt naar een vochtigheidsgraad van minimaal 60%. Ook kalkrijk kraanwater kan dit veroorzaken; ze zijn gevoelig voor fluoride en chloor.
• Gele bladeren: Vaak een teken van te veel water (wortelrot) of juist een extreem tekort aan voedingsstoffen. Voelt de grond modderig? Dan krijgt ze te veel.
• Verschrompelde bladeren: Dit duidt meestal op uitdroging of een plek die simpelweg te warm en te droog is (zoals boven een radiator).

In tegenstelling tot een klimop of een Ficus, hoef je een Calathea niet in model te snoeien. Snoeien is bij deze plant vooral een kwestie van "opruimen".

• Wanneer snoeien? Verwijder bladeren pas als ze echt lelijk zijn of volledig verdord.
• Hoe ga je te werk? Gebruik altijd een scherpe, schone schaar. Knip de stengel zo laag mogelijk bij de basis (de grond) af. Dit stimuleert de plant om energie te steken in nieuwe, gezonde scheuten in plaats van het in stand houden van een stervend blad.
• Cosmetisch knippen: Heb je alleen een klein bruin puntje? Je kunt dit voorzichtig wegknippen, maar blijf een millimeter van het gezonde groene deel af. Als je in het levende weefsel knipt, maakt de plant direct weer een nieuwe bruine rand aan.

Door de hoge luchtvochtigheid waar de Calathea van houdt (of juist het gebrek daaraan in onze woonkamers), liggen er kapers op de kust.

• Spint: De absolute aartsvijand. Je herkent ze aan minuscule witte webjes aan de onderkant van het blad. Ze verschijnen vooral als de lucht te droog is.
• Trips: Kleine, langwerpige beestjes die zilverachtige vlekken en zwarte stipjes (uitwerpselen) achterlaten. Ze zijn hardnekkig en verspreiden zich snel.
• Wat te doen? Controleer wekelijks de onderkant van de bladeren. Heb je beet? Isoleer de plant direct. Je kunt ze bestrijden met een mengsel van water, groene zeep en een scheutje spiritus, of kies voor biologische bestrijders zoals roofmijten.

Omdat de Calathea veel blad aanmaakt en diepe kleuren moet onderhouden, heeft ze regelmatig een voeding nodig.

• Het seizoen: Geef alleen voeding tijdens het groeiseizoen (maart tot september). In de winter is de plant in rust en kan extra voeding de wortels zelfs beschadigen door zoutophoping.
• Dosering: Gebruik standaard vloeibare kamerplantenvoeding, maar wees bescheiden. De Calathea is gevoelig voor overvoeding. Een halve dosering van wat er op de verpakking staat, is vaak al voldoende.
• Frequentie: Eén keer per twee tot vier weken is de gouden standaard. Zorg dat de grond altijd al een beetje vochtig is voordat je voeding geeft; voeding op kurkdroge wortels kan 'verbranding' veroorzaken.

Een grotere pot biedt je Calathea niet alleen de nodige groeiruimte, maar is ook dé kans om je interieur een stijlvolle upgrade te geven. Maar waar moet je op letten bij de keuze voor een nieuwe pot?

De juiste pot: drainage of waterdicht?
Welk systeem het beste werkt, hangt af van je interieur en hoe nauwkeurig je water geeft. Voor een Calathea is een goede balans tussen vocht en lucht essentieel.

• Pot met drainage: Een pot met een gat in de bodem is voor de gezondheid van de Calathea de veiligste keuze. Omdat deze plant gevoelig is voor 'natte voeten', zorgt een drainagegat ervoor dat overtollig water direct wegloopt. Dit voorkomt dat de wortels onderin de pot verdrinken.
  • Let op: Gebruik altijd een passende schotel om het water op te vangen en voorkom vlekken op je vloer of tapijt.
• Waterdichte pot: Een gesloten pot ziet er strak uit en elimineert het risico op kringen of lekkages op de vloer. Dit is ideaal voor locaties met kwetsbare ondergronden en de beste keuze voor kantoren.
  • Cruciaal: Omdat het water nergens heen kan, is het risico op wortelrot bij een Calathea  aanzienlijk groter. Gebruik in een waterdichte pot daarom altijd een laag hydrokorrels of vulkanisch substraat onderin en werk met een watermeter. Zo weet je precies wanneer de plant verzadigd is en voorkom je een laag stilstaand water bij de wortels.

Voor een Calathea adviseren wij een sierpot met een diameter van ongeveer 25% van de hoogte van de plant. Heb je een Calathea van 100 cm hoog? Kies dan voor een pot met een doorsnede van minimaal 25 cm.

De voordelen van een ruime pot:

• Esthetiek: De verhouding tussen de weelderige, grote bladeren en een royale pot oogt gebalanceerd en luxer. Het geeft de plant de visuele 'basis' die hij verdient.
• Gezonde buffer: Meer ruimte betekent meer potgrond. Dit fungeert als een grotere voedingsbuffer en zorgt ervoor dat de vochtigheidsgraad in de pot stabieler blijft, waardoor de plant minder snel last krijgt van stress door uitdroging.

Waarom is de standaard kweekpot te klein?
Kwekers verkopen Calathea's vaak in relatief krappe plastic potten om transportkosten te besparen; er passen er simpelweg meer op een kar. Voor langdurig gebruik in de woonkamer of op kantoor zijn deze potjes echter ongeschikt. Ze zijn instabiel door het lichte materiaal en de wortels zitten vaak al snel 'vast' tegen de wanden, waardoor er nauwelijks ruimte is om water vast te houden. Door je Calathea direct of kort na aanschaf te verhuizen naar een ruimere pot met vers substraat, geef je de plant de stabiliteit en de groeikracht die hij nodig heeft om echt groot te worden.

Om je Calathea vitaal te houden is de keuze van de grond (het substraat) cruciaal. Omdat de Calathea een epifytische achtergrond heeft, hebben de wortels veel zuurstof nodig; ze verdragen absoluut geen stilstaand water.

• Potgrond (De basisoptie): Reguliere potgrond is voordelig en rijk aan voedingsstoffen.
  • Voordeel: Het biedt een goede start voor de beworteling en is makkelijk verkrijgbaar.
  • Nadeel voor Calathea: Standaard potgrond houdt vocht vaak te lang vast en kan na verloop van tijd 'dichtslaan', waardoor de wortels van de Calathea kunnen stikken. Gebruik potgrond daarom alleen in potten met drainagegaten en meng het bij voorkeur met perliet voor extra luchtigheid.
• Vulkanisch gesteente (De professionele keuze): Vulkanisch gesteente (zoals Bims) is grof en poreus. Voor de Calathea is dit de veiligste optie om wortelrot te voorkomen, zeker in omgevingen waar de watergift onregelmatig is.
  • Werking: De poreuze korrels zuigen water en voeding op en geven dit heel geleidelijk af aan de plant. Door de grove structuur blijft er altijd voldoende zuurstof bij de wortels, wat essentieel is voor de grote wortelgestellen van de Calathea.
  • Methode: Je kunt de Calathea met de bestaande aardekluit in een grotere pot plaatsen en de rest opvullen met vulkaankorrels. Dit creëert een perfecte drainagebuffer onderin en rondom de kluit.
  • Watermeter: Vulkanisch substraat werkt optimaal in combinatie met een watermeter. Zo zie je in één oogopslag wanneer het waterreservoir vol is, zonder dat je in de grond hoeft te voelen.
• Hydrokorrels (Specifiek voor hydrocultuur): De bekende bruine kleikorrels zijn alleen geschikt als je een Calathea hebt die specifiek op hydrocultuur is gekweekt. Hierbij staan de wortels direct in het water tussen de korrels, zonder enige vorm van potgrond.

• Voorbereiding: Geef de plant een dag van tevoren flink water. De wortels zijn dan flexibeler en de plant zit vol vocht, wat de stress vermindert.
• Uit de pot halen: Haal de plant voorzichtig uit haar pot. Schud de losse aarde tussen de wortels weg zodat je goed kunt zien waar de verschillende "polletjes" (clusters van stengels) zitten.
• De splitsing: Zoek naar een natuurlijk punt waar de plant zich splitst. Een stek moet altijd bestaan uit minimaal twee tot drie bladeren én een eigen stuk wortelstelsel.
• Losmaken: Trek de wortels voorzichtig met je vingers uit elkaar. Zitten ze te strak in de knoop? Gebruik dan een schoon, scherp mes om de wortelkluit door te snijden.
• Oppotten: Zet de nieuwe stekken in hun eigen potjes met verse, luchtige potgrond. Gebruik een pot die niet té groot is; de wortels moeten zich knus voelen.

De Calathea kan na het scheuren een beetje gaan hangen. Geen paniek, ze heeft even tijd nodig om te settelen.

• Hoge luchtvochtigheid: Zet de nieuwe stekjes de eerste twee weken onder een glazen stolp of een doorzichtige plastic zak. Dit creëert een mini-kasje waardoor ze minder snel uitdrogen terwijl de wortels herstellen.
• Niet voeden: Geef de eerste 4 tot 6 weken geen plantenvoeding. De nieuwe wortels zijn kwetsbaar en kunnen verbranden door de zouten in de voeding.
• Geduld: Het kan een paar weken duren voordat je nieuwe groei ziet. Zodra er een nieuw blaadje uitrolt, weet je dat de operatie geslaagd is!

Temperatuur: 
De wortels van een stek zijn beschadigd of moeten zich nog vastzetten. Kou is op dit moment fataal.

• Ideale temperatuur: Houd ze constant tussen de 21°C en 23°C. Iets warmer dan de rest van je woonkamer vindt een stekje vaak erg prettig.
• Bodemwarmte (De geheime tip): Wortels groeien sneller in warme grond. Heb je een plekje boven een radiator (niet direct erop, maar op een plank erboven) of een warmtematje? Dat doet wonderen.
• Pas op voor de vensterbank: Een stenen vensterbank kan 's nachts ijskoud worden. Zet je stekjes liever op een houten tafel of gebruik een kurken onderzetter om de pot te isoleren van de koude ondergrond.

Licht:
Een stek heeft licht nodig om suikers aan te maken (fotosynthese) voor het herstel, maar ze kan het vochtverlies van fel licht nog niet aan.

• Heel indirect licht: Zet de stekjes op een lichte plek, maar absoluut niet in de zon. Een plekje op 3 meter van een raam op het oosten of westen is perfect.
• Geen stress: Te veel licht dwingt het blad om hard te werken en vocht te verdampen. Omdat de wortels nog niet optimaal functioneren, kan de stek dat vocht niet snel genoeg aanvullen en gaat hij slap hangen.
• Schaduw is je vriend: In de eerste twee weken mag een stekje best iets donkerder staan dan de moederplant. Rust is belangrijker dan snelle groei.